1/2
  • Ariën Rasmijn

Het Grote Complot


Als je het mij vraagt staat inmiddels buiten kijf dat het internet en met name sociale media als Facebook ervoor hebben gezorgd dat een groot deel van de wereldbevolking nergens meer in gelooft en niets meer vertrouwt. Samenzweringscomplotten zijn heel aantrekkelijk. Ze bieden een vaak simpele verklaring voor kwesties die veel ingewikkelder in elkaar zitten. Het feit is dat we in een chaotische wereld leven waarin we alle technologie in handen hebben, maar toch geen volledige controle kunnen uitoefenen over onze eigen levens, onze gezondheid of onze omgeving. En ja, dat ligt deels aan de keuzes en beslissingen van beslissingmakers, maar ook aan toeval, de grilligheid van de natuur en de domheid, het domme geluk of de domme pech van de mens. En dat allemaal heeft ook weer haar weerslag op wat mensen die dan toevallig aan de knoppen zitten voelen en besluiten. Maar de wereld en wat wij graag zien als onze way of life hebben net zo goed te lijden aan het feit dat de mens, wat we onszelf en elkaar ook maar steeds proberen wijs te maken, helemaal niet maakbaar is, laat staan een god, maar slechts een nietig organisme is in een onmetelijk universum. We worden ziek en we gaan bij bosjes dood aan zaken waar – als we het niet zelf doen door slecht eten, niet bewegen of ongelukken veroorzaken – niemand echt grip op heeft. Kanker bijvoorbeeld. Super-oneerlijke rotziekte die mensen ook vaak gewoon door erfelijkheid krijgen. Maar nee, het zal wel liggen aan iets sinisters zoals 5G, verzonnen door een besloten gemeenschap van machtige mannen, of door buitenaardse reptielachtigen die zich als beroemde mensen hebben vermomd en een hoofdkwartier op de maan hebben gebouwd. De waarheid is een stuk minder cartoonesk.


De Britse documentairemaker Adam Curtis maakt films die doorgaans suggereren dat er inderdaad machthebbers zijn - politici, wetenschappers, communicatiedeskundigen, corporaties en financiële instellingen - die weldegelijk controle willen uitoefenen op de massa. En de verhalen en argumenten die hij naar voren brengt snijden weldegelijk hout omdat het om lange geschiedenissen gaat tussen mensen. Mensen die ook maar, tja, mens zijn in plaats van reptielen. Als er een samenzwering zou zijn ligt het niet aan vaccins, de farmaceutische industrie of de telecombedrijven die ons ziek willen maken zodat wij ze rijk en machtig kunnen blijven houden. En het is niet Bill Gates die van mening zou zijn dat het eigenlijk toch maar beter is dat zoveel mogelijk oudere mensen het veld ruimen, zodat de kosten van de zorg en de belasting van het milieu wat dragelijker kunnen worden voor de rest van ons. Nee, als er een samenzwering zou zijn, stelt Curtis in de bijna drie uur durende BBC-doc 'HyperNormalisation', dan is het om ons met een niet aflatende stroom aan tegenstrijdige informatie en verstrooiing op sociale media zodanig in de war te krijgen dat we óf afhaken, of gaan geloven in een wereld die veel simpeler in elkaar steekt dan de werkelijkheid en dus vatbaarder worden voor allerlei onzin, zoals bijvoorbeeld complottheorieën over 5G of vaccinaties. Laat ze daar maar opgewonden over raken en niet over whatever echt eraan toe doet op dat moment. Of laat het allemaal zo overweldigend en verwarrend zijn dat mensen dan maar liever verder gaan met influencer proberen te worden op gebied van hun verder ongevaarlijke hobbies zoals make-up, BBQ, speelgoed en gamen, in plaats van problemen te gaan zoeken met de gevestigde orde. Log maar in en verlies jezelf en je kostbare tijd in de illusie dat jij belangrijk bent en eindelijk een stem hebt over waar jij veel van weet. Dat is nou een theorie waar kan ik op zich wel in kan komen.




Waar ik ook in kan komen is het idee van 'disaster capitalism', waarbij rampen zoals orkanen en aardbevingen door overheden worden gebruikt om verworven vrijheden in te perken en bevriende aannemers geld te laten verdienen. Het gebeurde na Katrina, Puerto Rico, noem maar op. Voorbeeld: We gaan elkaar nu in de gaten houden met apps om te zien wie mogelijk nog ziek kan zijn en of zo iemand dicht genoeg in onze buurt is geweest. China heeft het al, Nederland gaat ermee beginnen en ook Aruba gaat zich eraan wagen. Snap ik aan de ene kant wel want op deze manier kan iemand sneller in quarantaine gaan, en zich beter aan die quarantaine houden. Dat is me wel een offer aan privacy waard vooralsnog, maar hoe staat het met de discussie of anze data wel veilig zal zijn daarbij? En data is kostbaar, wie gaat eraan verdienen? Dat zijn zaken waar ik me enigszins zorgen over zou maken. Meer in ieder geval dan over Bill Gates, 5G of vaccins.

Om één of andere reden zijn science fiction-verhalen voor veel mensen een stuk beter te verhapstukken en door te geven dan dit soort feiten, maar ook de harde en simpele waarheid dat de natuur sterker is dan wij, en dat wij als soort met al onze beschaving, technologie, wetenschap, wapentuig, logistiek, filosofie en arrogantie kwetsbaar en nietig zijn ten opzichte van een virus dat ook nog eens door onze eigen omgang met dieren is overgesprongen naar onze soort. Het blijft heel pijnlijk om te weten dat wij mensen vooralsnog totaal geen antwoord hebben op deze ziekte en alleen maar kunnen schuilen ervoor, en van elkaar. Dan kan ik me eigenlijk goed voorstellen dat men denkt dat hier gaat om opzet, een 'plandemic'. Bill Gates als simpele 'bad guy' in onze film, dat slikt veel makkelijker weg.

Het enige wat we kunnen doen nu is binnenblijven, onze angsten onder ogen zien, naar elkaar en onszelf leren luisteren en hopelijk alternatieven vinden voor de manier waarop wij met z’n allen op deze wereld leven. En dat ligt voor de verandering niet eens zozeer in handen van regeringen of corporaties, maar aan onszelf, hoe wij consumeren en vooral ook wat. Het coronavirus moeten wij als een les en een keerpunt aangrijpen om nader tot elkaar te komen en de technologie die we hebben te gebruiken voor echte verbinding, gelijkheid en vooruitgang voor iedereen. Daar zouden we de pijn, isolatie en het grote verlies aan mensenlevens enigszins mee kunnen compenseren. En ons voorbereiden op de volgende pandemie. Dan was het allemaal niet voor niets geweest. Als enige wapen hebben wij allemaal de wetenschap, of beter gezegd de wetenschappelijke consensus na talloze tests en toetsingen door mensen die, laten we eerlijk zijn, niet minder mens maar wel in bepaalde opzichten veel slimmer zijn dan jij en ik. Zelf geloof ik nog altijd in het goede van de mens en in de waarde van kennis, onderzoek en ontdekking. Niet alleen de dokters en verplegers en de frontlinie zijn de helden hier, maar zeker ook de wetenschappers bij overheden, universiteiten en, jazeker, ook farmaceutische bedrijven die al is het maar om prestige en zakelijk gewin als eerste dat werkende vaccin zullen vinden, waardoor we weer – hopelijk wijzer door de ervaring – de straat op kunnen en elkaar een goede knuffel kunnen geven.




Ad SETAR Complete 60+.gif

Abona na nos newsletter

  • White Facebook Icon